نڤیسکار، جڤاکناس و سیاسەتمەدار فوئاد ئۆنەن د ریپۆرتاژەکێ دا ب مانشێتێ “ئێکەتیا کوردان و حیزبێن کوردان جودایە” باس ل ئێکەتیا دناڤبەرا کوردان و حیزبێن کوردی دکەت. ئەڤ ریپۆرتاژە ھەر چەند ل سالا 2017ێ ھاتیە بەلاڤکرن ژی لێ بەلێ ژبەرکو حەتا نها ئەو شیرۆڤەیێن تێدا پڕ گرنگن مە ب فەر دیت ڤێ ریپۆرتاژێ ژ بۆی وە وەرگێرینە سەر زمانێ کوردی. ئەم دێ ڤێ نڤیسێ د چەند بەشان دا بەلاڤ کەین.
فوئاد ئۆنەن کییە؟
فوئاد ئۆنەن وەکو نڤیسکار،جڤاکناس و چاڤدێرەک سیاسی تەڤ دگەریت. ئەو ل باکورێ کوردستانێ، ل مێردینێ ژ دایک بوویە. سالێن 1970یێ هێڤە د ناڤ سیاسەتێن کوردستانی دا رۆلەک ئەکتیف گێرایە. سالێن درێژ د زیندانان دا مایە. لێ بەلێ ل سەر “پرسگرێکا ب دەولەتبوونا کوردا” دا گاڤەک پاشڤە نەهاڤێتیە. خوەدیێ گەلەک پەرتووک و مەقالایە. نڤیسینێن وی ب کوردی و ب ترکی ژی ھەنە. حەتا نها ژی وەک شرۆڤەکار و چاڤدێرەک سیاسی د خاباتێن خوە دا بەردەوامە. ئەم دکارین بێژین فوئاد ئۆنەن ب فکر و رامانێن خوە ژ بۆی رینیساسەکا سیاسی یا کوردان خزماتەک گەلەک مەزن کریە. ل سەر نەتەوەبوون، دیرۆک و پرسگرکێن رۆژانە یێن سیاسەتا کوردان دا شرۆڤەیێن گەلەک گرنگ بەرچاڤ کرینە.
ئێکەتیا کوردان و حیزبێن کوردان ژ ھەڤ جودایە
بەشا 1: “ئالترناتیڤا پەکەکێ یا ل بەرامبەر دەولەتان نە بێ دەولەتییە، بەلکو ژێر-دەولەتەکا حیزبی یە”.
“ھەبوونا گەلەک حزبێن جودا تشتەکێ سرۆشتی یە. کوردستان وەلاتەکێ بەرفرەھ و نەتەوەیا کورد نەتەوەیەکا کەڤنارە. ئەڤ نەتەوە د ناڤا حیزبەکێ دا ھلنایێت. ژ خوە حیزب ب رامانا ل سەر ھندەک جوداهییان خوە ب رێخستنکرنێ دهێت.”
“مژارا ئێکەتییا کوردان و ئێکەتیا حیزبێن ھەیی دو تشتێن ژێک جودا نە. د ناڤ کۆمان دا ھێڤی و داخوازا ئێکەتییا حیزبان و ئێکەتییا کوردان ژی تشتەکێ سرۆشتی یە و نیشانەیا نرخێن نەتەوەیی یە.”
“گەر ل ڤێرە ئەم نەتەوەیێن ئۆتۆکتۆن (رەسەن) و ئالاکتۆن ژ ھەڤ جودا بکەین ئەم دکارین بێژین کو د نەتەوەیێن ئالاکتۆن دا ئاڤاکەری، د یێن ئۆتۆکتۆن دا ئاڤابوون تەعیینکەرە.”
“سیستەمەکا کو مرۆڤ داخواز بکەت، سیستەما کوردستانا سەربخوە و ئێکگرتی یە. لێ نها ئەم ژ وێ ئارمانجا خوەیا ستراتژک دوورین. حەتا ئەم بگەهینە وێ ئارمانجێ ئەم دێ گەلەک سیستەمێن رێڤەبرییێ ل پارچەیان ببینن و ئەم دبینن ژی.”
“گەلەک خوەندەڤانێن مە ل نەبوونا دەولەتەکا ناڤەندی دنێرن و وە ھزر دکەن کو مە میراتەکێ خوە ب خوە رێڤەبرنێ نینە و د وارێ خوە برێڤەبرنێ دا ژی خوە مەحکوومی ژ سفرێ دا دەستپێکرنێ دبینن. ئەڤە نەرینەکا رۆژهەلاتناسا یە.”
“کوردستانا سەربخوە و یەکگرتی دڤێت نە ئونیتەر “سیستەما دەولەتەکێ کو هەموو دەستهەلات تێدا هاتبنە مەزرکەزی کرن” بیت و د ناڤخوەدا گەلەک شێوازێن خوە ب خوە رێڤەبرنێ بحەوینیت. ل گۆر شەرت و مەرجێن دامەزراندنێ و پێڤاژۆیا تێکۆشینێ د ناڤ پارچەیان دا فۆرمێن فەدەرال، کۆنفەدەرال، ھەرێمێن ئۆتۆنۆمی دکاریت ببیتە پارچەکێ مۆدێلا رێڤەبرنا مە.”
“د ناڤ تەڤگەرێن رزگارییا نەتەوەیی دا کەسێ ب قاسی تەڤگەرا رزگارییا نەتەوەیی یا کوردان نیقاشێن تیئۆری نەکرینە. ئەم د نڤیسارێن ھۆ شی مین، ئامیلکار جبرائیل، ماھاتما غاندی، فیدێل کاسترۆ ویێن وەکی وان دا تووشی نیقاشێن تیئۆری ل سەر نەتەوە یان نەتەوەپەروەرییێ نابین. ل گۆرەیی وان ئەو نەتەوەنە و مافێ وان ھەیە کو نەتەوەیێن وان ب دەولەت بن.”
“گۆتارەکا پەکەکێ یا ب ھەداری نینە کو ئەم بکارین پێناسە بکەن. د ڤان بیست سالێن داویێ دا پەکەکێ 4-5 گۆتار گوهارتینە و ئەڤە نە مژارەکا تێئۆریکە. پەکەکە ب تێئۆرییێ پراکتیکا خوە ساز ناکەت. بەرەڤاژی وێ ژ بۆ پراکتیکێن خوە یێن ئابۆری و جڤاکی و سیاسی ھندەک تێئۆرییان د دانیت.”
“د مژارا دەولەتبوون و دژ-دەولەتبوونێ دا، گۆتارا پەکەکێ و پراکتیکا پەکەکێ ھەمان تشتی نابێژن. د جیهێن کو کۆنترۆلا پەکەکێ یا لەشکەری تێدا ھەیە، پراکتیکا پەکەکێ پراکتیکا ژێر دەولەتەکا زالم و زۆردارە، نە کو پراکتیکەکا دژی دەولەتێ.”
“پەکەکە ب شێوازێ رێخستنێن خوە، ب پەیوەندیێن ل گەل دەولاتان دروست دکەت و جیهێن لێ دەستهەلاتدار، ب فەھمێ دەولەتان تەڤدگەریت. داخواز نە دەولەتەکا ناڤەندی یە، بەلکو د بن سەروەرییا دەولەتێن ناڤەندی دا ژێر-دەولەتی یە. ئەلتەرناتیڤا پەکەکێ یا ل بەرامبەر دەولەتان نە بێ دەولەتی یە، بەلکو ژێر-دەولەتەکا حیزبی یە.”
