دلۆڤان عەلی

پەکەکە چ دخوازیت؟

نڤیسکارێ ناڤدارێ فرەنسی ڤکتۆر ھوگۆ دبێژیت: “ئەو مرۆڤێ ل دژی مللەتێ خوە شەری دکەت، چ جاران نکاریت ببیتە قەهرەمان”. ئەو گۆتنا ڤکتۆر ھوگۆ یا 100 سال بەرێ یە، لێ نھا ژی یا نوویە بۆ ئەوێن کو داخوازا دێمۆکراتیککرنا ترکیا دکەن و وەکو گورگێن قرێژی سنۆرێن داگیرکەران دپارێزن.

پەکەکە 47 سالن ب زمانێ خوینێ ل ھەمبەری مللەتێ کورد و ب زمانێ شرین ل ھەمبەری داگیرکەران دپەیڤیت. 47 سالن چیا ب چیا و گر ب گر کوردان شەھید دکەت. د چێبوونا شەرێ کوردکوژییێ دا پەکەکە ھەردەم دەستپێشخەر بوویە و ژ میت و ئیتیلاعاتێ را گۆتیە: “ئەز رێ و رێبازا خوە دزانم جەرگێ من”. ژ میتا ترکا حەتا پارتییا بەعسا سووریێ و ل وێرێ ژی بەر ب تەھران و ھەمبێزا ئیتیلاعات و ئارتێشا پاسداران، ئەوە خەبات و بەرخوەدانا شاگردێن ماھیر چایان و دەنیز گەزمیش.

چەند رۆژ بەرێ مورات کارایلان د داخویانییەکێ دا گۆت: “شەرێ مە ژ بۆ دەمۆکراتیککرنا ترکیێ یە”. پشتی وێ گۆتنێ یەکسەر یالچن کوچوک ژ خەوێ رابوو و پەکەکێ ل مەتینا 5 پێشمەرگە ب رۆکەتێن (کۆرنەت) شەھید کرن. مەدیایێن پەکەکێ ژی وەکە کو قەرەقۆلێن دێرسم و جوودی و جۆلەمێرگێ خاپوور کربن، ب ترکمانجی گۆتە گەلێ کورد “بژی بەرخوەدانا مەتینا”.

پەکەکە پارێزی و پۆپولیزما مەدیایێن باشوورێ کوردستانێ

ئەوێن ل باشوورێ کوردستانێ ل سەر ناڤێ رۆژنامەڤانییێ تەڤلی پەکەکێ دبن، پرانییا وان مرۆڤێن گەمار و کەڤنە جاشن. ل ئەورووپایێ ب پارەیێن سۆسیالێ زکێ خوە تێر و قوونا خوە مەزن دکەن و د تویتتەر و سۆسیال مەدیایێ دا دبێژن: بژی بەرخوەدانا کارکەران.

پەیڤا شەرمێ د فەرھەنگا ئاپۆچییان دا تونەیە. پرانی ئەوێن کو وەکە رۆژنامەڤان پەکەکێ دپارێزن، پیسکۆلۆژییا وان تێک چوویە و د تۆرێن جڤاکی دا کرمێن خوە بەتال دکەن. ل ھەر دەری کارێ وان پیسکرنا پێشمەرگە و سەمبۆلێن گەلێ کوردن. ب بەرنامە نەرم نەرم خزمەتا میت و ئەرگەنەکۆنییێن قەندیلێ دکەن و دەستوورێ ژ جەمیل بایک و دووران کالکان وەردگرن. د یەنی ئۆزگور پۆلیتیکا دا، دوران کالکان ب کۆد ناڤێ (سەلاحەددین ئەردەم) رێڤەبەرییا وان دکەت. مەدیایێن باشوورێ کوردستانێ ژی ئەوێن کو دژبەرییا حکومەتا ھەرێما کوردستانێ دکەن، بوونە بەردەڤکێ فکرا قاسم سولەیمانی و کەمالیستان.

پەکەکە و دژمناتییا نەتەوا کورد

ئەو شەرێ کو ئیرۆ پەکەکە ل چیایێن کوردستانێ دکەت نە شەرێ نەتەوەیی یە. چ نیشانێن نەتەوەیی تێ دا نینە. تەنێ رێخوەشکرنە بۆ داگیرکەران دا کو زێدە و زێدەتر گوندییان بکوژن و دیسا قادرێ کەرمی شەھید بکەن و گولـلەیان د سینگا رەوشەن بالچێ 3 سالی دا بتەقینن. بنگەھا وێ فەلسەفەیێ 1973-1974ێ ل ئەنقەرە ھاتیە دانین و 2021ێ ل مەتینا و زاپ و گارە ب چاڤساخییا یالچن کوچوک دهێتە برێڤەبرن.

تشتێ ھەری زەلال د ناڤبەرا جەندەرمەیێن ترکیا و گەریلایێن پەکەکێ دا ئەڤەیە؛ ھەردو دبێژن “ھەر جھێ کو ئەم لێ بین، ئەو دەر یێ مەیە”. واتە ئەم برایێن ھەڤدوو نە، لێ دایکێن مە جودا نە.

پەکەکە دبێژیت ئەم دەستوورێ ژ کەسی وەرناگرین و ھەر دەر ئاخا مەیە. لێ ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ل گەل بەشار ئەسەد براتیێ دکەن و رێ نادەن پێشمەرگەیێن رۆژ دەرباسی ئاخا خوە ببن. ل ئیرانێ ژی سنۆرێ دەولەتا سەفەوی وەکە جەردەڤان دپارێزن، پێشمەرگەیێن حزبا دەمۆکرات شەھید دکەن و کۆلبەران دکوژن. لەوما پەکەکێ دژمناتییا کوردان ل سەر خوە تاپۆ کریە.

یالچن کوچوک ل مەتینا

باوەر ناکەم ل چ جھەکێ دنیایێ هیچ کەسەک بکاریت وەکو پەکەکێ خولامییا مامۆستایێن خوە بکەت. یالچن کوچوک فەلسەفەیا خوە ل دەشتا بیقاع یا لوبنانێ خستە ناڤا مەژییێ ئاپۆ و ھەڤالێن وی، حەتا نھا ژی د ناڤا وان دا مانیفەستۆیا ھەری سەرەکی یە. یالچن د دانپێدانێن خوە دا دبێژیت: “ئەو کوردێن کو ل ترکیا دژین، من ھەمی ژ بارزانیبوونێ دوور خستن. ھەکە من ووسا نەکربا، ئەو ژی دا بنە دوژمنێن مە و داخوازا ئاخا مە دکر”. بەلێ بابێ من، ب ھەر کاری وێ تشتێ ب زەلالی بکەت. شەھیدکرنا محەمەد شەنەر ژی ب رێبەرییا وێ فکرێ بوو کو ئاپۆ نکاریبوو شکەستا خوە قەبوول بکەت.

وێ رۆژا کو پەکەکێ ل ناڤچەیا کێلەشینێ قادرێ کەریمی شەھید کری، یالچین د ناڤا تلیێن گەریڵایێن پەکەکێ دا دکەنی. دوھی ژی ل مەتینا ژ قەرەقۆلێن پەکەکێ بانگا سەرکەفتنێ ژ بۆ ئیمرالییێ دشاند. بەلێ، فکر و رامانێن یالچن کوچوک دوھی ل مەتینا بوون.