دەولەتا ترک یا کۆلۆنیالیست ل دژی گرتیێن ل گرتیگەھێن باکورێ کوردستانێ و ترکیایێ سیاسەتەکا ھۆڤ دمەشینیت. ل گرتیگەھان مرۆڤێن تەمەنێ وان 80 سالی د ناڤ نڤینان دا تێخنە حووجرەیان، مرۆڤ لگەل مرنێ دا روو ب روو تێن ھشتن. ئایسەل تووگلوک ژی یەک ژ وان ناڤانە کو د ڤان دەمێن داوی دا ژ بەر رەوشا وێ یا تەندورستیێ یا مەترسیدار، کەتیە رۆژەڤێ.
ئایسەل تووگلوک چاڤێن خوە ل راستییا کو کورد ملەتەکێ بندەستە و کوردستان ژی ھاتییە داگیرکرن گرتییە ووسا نرخاندنا دکەت. ناسنامەیا کورد و ترک وەکھەڤ پێناسە دکەت. پەسنێ مستەفا کەمالێ کو بەرپرسیارێ کۆمکوژیێن کوردان یێن سەدسالا 20ێ بوو ددەت. ئایسەل تووگلوک ب قاسی راستیا جڤاکی یا ناسنامەیا ترک بییانییە لەوما ژی دبێژیت، “بنەسازیا ماددی و پیسکۆلۆژیکا پارچەکرنا ڤی وەلاتی ب کوردی-ترکی قەت ئاڤا نەبوویە.” لێ دایکا وێ ژ بەر کو کورد و عەلەوی بوو، ل گۆرستانا ترکان دا جیھ ژ بۆ خوە نەدیت.
ئەڤ فکرێن کو ئایسەل تووگلوک دپارێزیت، سەدەما تارڤمایا کو ئەو تووشبوویێ و پەیوەندیا وێ ب پووچبوونا پارادیگمایێ ھەیە. توگلوک د ناڤا ژبیرکرنەکا مەزن دا دژیت. ئەو قەت راستییا دەولەتا ترک یا کۆلۆنیالست، نابینیت. ئەو کەسێ کو نەزانیت ئەو بندەستە و دەولەتا ترک داگیرکەرە دییار دبیت کو ئەو کەس د تراڤمایەکێ دا دژیت. تراڤما ئەوە کو پارچەیەک ژ لەشە مرۆڤی کار نەکەت و بێ وەسف بمینیت. گەر ھوون نەزانن کو کوردستان داگیرکرییە وی دەمی وە بیر و ھشێن خوە وەندا کرینە.
تراڤمایا باکورێ کوردستانێ
لێ تراڤمایا ئایسەل تووگلوک تەنێ ب وێ ڤە سنۆردار نینە. ئەڤ تراڤما ژ نیشکەکێڤە پێک نەھاتییە. ئەڤ تراڤما ب راستی ژی تراڤمایا گەلێ باکورێ کوردستانێ یە. دەستپێکا ڤێ تراڤمایێ ژ رۆژا کو عەڤدلا ئۆجالان ئانینە ترکیایێ ڤە دەسپێکرییە. ژ وی دەمی و ڤر ڤە ئۆجەلان ھەول ددەت ب کوردان بدەتە بیرکرن کو ئەو نەتەوەیەک بندەستن و دەولەتا ترکیایێ دەولەتەکا کۆلۆنیالست و داگیرکەرە. ئاپۆ دخوازیت بیردانکا کوردان ژێ ببەت. ب ڤێ ئارمانجێ د گرتیگەھێدا، ب دەھان پرتووک، نامە، نۆتێن ھەڤپەیڤینان نڤیساندینە. دخوازیت تێگەهشتنەکا وەها بدەتە ئافراندن کو کورد نکارن بێی ترک-ترکیایێ بژین.
ژ بۆ کو مرۆڤ ژ بیر بکەت کو کوردستان داگیرکرییە، ب ھەزاران تێگەهێن دەرەو ھاتن خولقاندن
گۆتنێن کو ئایسەل تووگلوک د ھەر دو نڤیسینێن خوە یێن ناڤدار دا دکەت، کورتییا گۆتنێن ئۆجالان یێن ب سالانە کو وەکو بەبەغایێ دوبارە دکەت. ئایسەل دبێژیت: “نەتەوەپەرەستیا کورد و دەولەتبوونا کوردان لیستکا ھێزێن داگیرکەرە، گەلێ کورد و ترک ژ ھەڤ نایێن ڤەقەتاندن، مە مستافا کەمال خەلەت فامکرییە و ھتد.” ئۆجالان ئەڤ پێشنیارە خستە بەرنامەیا خوەیا سیاسی و سیستەمێن وەکە کۆمارا دەمۆکراتیک و کۆنگرەیا دەمۆکراتیک پیشنییار دکەت. ل گۆری ڤان نڤیسینان ناسنامەیا کورد وەکە مژارەکا بێی واتە دهێتە دیتن. ژ بۆ کو مەسەلە باش جهێ خوە بگریت بەحسا پارادیگمایا ئازادیخوازیا دەمۆکراتیک-ئەکۆلۆژیک-زایەندیی دکەت. بەلێ، وەکھەڤی، ئازادی، ژناڤبرنا خوەزایێ و پرسگرێکا ژنێ مژارێن پڕ گرنگێن جیھانێ نە. لێ ژ بۆ کو کورد بکارن بەحسا ڤان مژارا بکەن، دڤێت دەستپێکێ ل ناسنامەیا خوە خوەدی دەرکەڤن. ئۆجالان، ژ بۆ کو بندەست بوونا کوردان ب کوردان بدەتە ژبیر کرن، تێگەهێن ژنۆلۆژی، نەتەوەیا دەمۆکراتیکا-دەولەت و ھتد تێخیت رۆژەڤێ و ب ھش و بیرێن کوردان ڤە دلەیزیت. لێ بەلێ پرسگرێکا کوردان یا ژ ئاڤ و نان و نەفەسێ فەرتر، چارەسەرییا ناسنامەیا کوردان یا نەتەوەیی یە.
د شەخسێ ئایسەل تووگلووک دا پارادیگمایا عەڤدلا ئۆجەلان ئیفلاس کر
گەر ئەم ھەموو باکورێ کوردستانێ نەگرینە ناڤ دا ژی، لێ دیارە کو گرسەیا ل دۆرا پارادیگمایا ئۆجالان سییاسەتێ دکەت، گرسەیەکا تراوماتیکە. دبیت کو ئەو چالاک بن، دبیت کو ئەو لێدانێ بخوەن، دبیت کو ئەو بەردێلا بدەن، و ھتد… لێ ئەڤە نکاریت ترڤمایا وێ گرسەیێ ڤەشێریت. گرسەیا ل دۆرا پەکەکێ کۆمبوویی بیردانکا خوە وەندا کریە. د رۆژا کو عەڤدلا ئۆجەلان ھاتیە گرتن دا وی گۆت: “دایکا من ترکە، ئەز نەفەرەکێ باشم بۆ دەولەتێ، ئەز دێ ھەموو کوردان ئیخمە د خزمەتا دەولەتێ دا”، لێ مرۆڤان ئەڤ گۆتنە ژ بیر کرن و ناخوازن بینن بیرا خوە، ئەو دبێژن ئەم باوەر ناکەین کو ئاپۆ وەھا گۆتبیت. رۆژا ژدایک بوونا ئۆجەلان مریدێن وی ئاخا باخچەیێ مالا وی دخوارن. نڤشتی ژ بەلگێن دارا فەستەقێ چێدکرن و وەکە رستک ل ستوویێ خوە ڤەدکرن.
