د چەند رۆژێن بۆری دە مەدیایا پەکەکێ ڤیدیۆیەک بەلاڤ کربوو کو تێ دە تێ دیتن کو لەشکەرێن ترکیێ ل دەردۆرا گوندێ کێستە یێ باشوورێ کوردستانێ دگەرن. ئەڤ ڤیدیۆ بوو سەدەما کارڤەدانێن مەزن، لێ ت کەسی ب تەمامی ناڤەرۆکا مەسەلێ راڤە نەکر و ھەر کەسی ب ئاوایەکی ب بێوژدانی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ تۆمەتبار کر. ھەر چقاس ئەڤ نە مژارەکە نوو بە و گەلەک جاران رەوشێن ب ڤی رەنگی روو دابە ژی لێبەلێ گاڤا کو پەکەکە دکەڤە د رەوشەکە خراب دە دخوازە ب ڤان دەرەوان بالا خەلکێ بکشینە و رایا گشتی ب ڤان مژاران بخاپینە.
پەکەکە ئەڤ 45 سالن باژار، گوند، چیا و گەلیێن کوردستانێ بێ شەر رادەستی داگیرکەران دکە. ل ھەر جھێ کو پەکەکە لێ ب جھ ببە، دەولەتا ترک بێیی کو گولـلەیەکێ بتەقینە وێ داگیر دکە. پەکەکە ب ڤێ ھەلوەستا خوە رۆلا پارێزڤانییا پەیمانێن سایکس-بیکۆ و لۆزانێ دگرە سەر خوە.
پەکەکە ب دلسۆزی ئەرکا خوەیا ل ھەمبەر خوەدیێن خوە ب جھ تینە، لێ یێن کو ھێ ژی دەرەوان ل وژدانا خوە دکن و چاڤێن خوە ژ راستیێ دگرن، ژ تەرۆریزما پەکەکێ ھێجەتان چێدکن.
لەشکەرێن ترک چاوا ھاتن کێستە؟
د سالا 2020 دە وەزارەتا پێشمەرگە ب فەرمی ژ پەکەکێ داخواز کر کو کێستە رادەستی ھێزێن پێشمەرگە بکە. ژ بەر کو کێستە ھەرێمەک ستراتەژیکە، ئەگەر پێشمەرگە نەچە وێ دەرێ دەولەتا ترک دێ داگیر بکە. لێ تەرۆریستێن پەکەکێ داخوازا وەزارەتا پێشمەرگە رەد کرن. وان گۆتن کو ئەو ھەرێمێن سینۆری یێن د بن کۆنترۆلا وان دە رادەستی ت کەسی ناکن و ئەو دێ خوە بپارێزن. ئەگەر پێشمەرگە بکەڤە ھەرێمێ دێ ئالۆزی دەرکەڤن.
سالەک شوون دە، د سالا 2021 دە دەما کو دەولەتا ترک دەست ب ئۆپەراسیۆنا پەنجە-کلید کری، تەرۆریستێن پەکەکێ گەلەک ھەرێمێن ستراتەژیک بێ شەر رادەستی دەولەتا ترک یا داگیرکەر کرن و ل ور گولـلەیەک ژی نەتەقاند. کێستە یەک ژ وان ھەرێمان بوو کو پەکەکێ بێ شەر رادەستی دەولەتا ترک کری.
پەکەکە ھەرێمێن نۆرمال تەسلیمی داگیرکەران ناکە. تەنێ جھێن گرینگێن لەشکەری و سینۆری یێن ستراتەژیک تەسلیم دکە. ھەلبەت پەکەکە ڤێ یەکێ ب پلانەکا قاییم دکە و ل گۆر تەعلییماتا ئەنقەرەیێ ھێزێن خوە دەرباسی ڤان ھەرێمان دکە.
ترکیێ د سالا 2022 دە خوە ئامادە دکر کو ل چیایێ کورەژارۆ ئۆپەراسیۆنەکا لەشکەری پێک بینە، لێ رێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ رێ نەدا و گۆت کو چ ئەندامێن پەکەکێ ل ور نینن. پشتی دەمەکێ تەرۆریستێن پەکەکێ ھێزێن خوە برن کورەژارۆ و ل ور ب جھ کرن. سالا بۆری ئارتێشا ترکیێ بێیی کو گولـلەیەکێ بتەقینە چیایێ کورەژارۆ ژ دەستێ پەکەکێ وەرگرت. پەکەکێ ژ دەستپێکێ ڤە ھای ژ ڤێ پلانێ ھەبوو و دەما کو ترکیێ چ ھنجەت نەددیت کو بکەڤە ھەرێمێ، تەرۆریستێن پەکەکێ چوون کورەژارۆ و ترکیە کشاندن وێدەرێ. چیایێ کورەژارۆ ھەرێمەکە خوەدی گرینگیەکا ستراتەژیک و ئەردنیگارییە.
کەسێن کو حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ژ بوویەرا کێستە بەرپرسیار دبینن، لێکۆلین نەکرن کو بوویەر چیە و چما قەومییە. وان ئەڤ رەوش وەکە بەشەک ژ شەرێ مەدیایی یێ تەرۆریستێن پەکەکێ و تابوورا پێنجەمین یا دەولەتا ترک دە نرخاندن. تەڤی کو وان ژ ھەر کەسی چێتر دزانیبوو کو دەولەتا ترک ب ئالیکاریا پەکەکێ ل ھەر جھێ کو بخوازە دکارە داگیر بکە، ب ئاوایەکی بێشەرم ویژدانا خوە بفرۆشن.
یێن کو ڤێ کامپانیایا رەش ل دژی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ پێک تینن، ب کورتاسی گوھەرتۆیێن دووران کالکان و ھێلین ئوموتێن بێچەکن. ئەو و تەرۆریستێن قەندیلێ کنجێن ھەمان قووماشێ نە.
یێن کو ھین ژی راستیان ئینکار دکن و ژ پەکەکێ رە ھێجەتان چێدکن، دڤێت بەرسڤا ڤان پرسان بدن:
-کێ 4 ھەزار و 500 گوندێن باکورێ کوردستانێ رادەستی دەولەتا ترک کر؟
-کێ چیایێ کورمانج، عەفرین و سەرێکانیێ رادەستی چەتەیێن دەولەتا ترک کرن؟
ل ڤر دڤێت ئەم جارەکا دن داخوویانییا سەکرەتەرێ گشتی یێ بەرێ یێ لژنەیا ئەولەھیا نەتەوەیی یا تورکیەیێ سەرلەشکەر تونجەر کلچ بینن بیرا خوە: “تێکۆشینا ل دژی پەکەکێ ژ بۆ مە نە ئەوقاس گرینگە، ژ بەر کو ئەم ل دژی پەکەکێ شەرەکی کۆنترۆلکری دمەشینن. یا ژ بۆ مە گرینگ، پێشیگرتنا دەولەتەکێ ل باشوورێ کوردستانێ یە. بارزانییێ کو دخوازە ڤێ ئارمانجێ پێک بینە دڤێت ئەم وی ل بەر چاڤێن کوردێن ترکییەیێ نەباش نیشان بدن، یا گرینگ ژ بۆ مە ئەڤە.” ئەڤ گۆتن ژ ھەموو پرسان رە بەرسڤا ھەری زەلالە.
-دیرۆکا پەیمانێن ئەولەھیێ یێن د ناڤبەرا ترکیێ و ئیراقێ دە
ب سالانە مەدیایا تەرۆریستێن پەکەکێ رایا گشتی دخاپینە و ب داخوویانیێن دەرەوێن د چاپەمەنیێ دا راستیان بەرۆڤاژی دکن. یێن کو خوە وەکە رۆژنامەڤان، سیاسەتمەدار و رەوشەنبیر پێناسە دکن، ڤێ دەرەوا پەکەکێ ب بازار دکن.
ل ڤر ئەزێ ھەول بدم کو پەیمانێن ئەولەھیێ یێن د ناڤبەرا ترکیێ و ئیراقێ دە ب سالان ھاتنە چێکرن و ئۆپەراسیۆنێن لەشکەری یێن ترکیێ ل سەر خاکا ئیراقێ بنڤیسم.
ئەڤ ھەموو پەیمانێن کو د ناڤبەرا ترکیێ و ئیراقێ دە ھاتنە ئیمزەکرن. دبە کو گەلەک پەیمانێن دن کو ب ئاوایەکی ڤەشارتی ھاتبن ئیمزەکرن، لێ ئەوێن ھانێ پەیمانێن ئەشکەرە و گشتی نە.
یێن کو دخوازن ب تاوانبارکرنا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ رێ ل بەر مەشرووعکرنا تەرۆرا تەرۆریستێن پەکەکێ یا ل دژی نەتەوەیا کورد ڤەکن، بلا جارەکە دن دیرۆکێ بخوینن و بەرچاڤکێن خوەیێن سەختە باڤێژن. ت کەس نکارە ھەتا داوی ب دەرەو و دەزەنفۆرماسیۆنێ مرۆڤان بخاپینە!
-سیاسەتا شەوتاندنێ ژ گوندان ھەتا بازاران
د 6 مەھێن بۆری دە ل ھەولێر، دوھۆک و کەرکووکێ 7 بازارێن مەزن ھاتن شەوتاندن. شەوتاندنا ڤان بازاران بوو سەدەما گەلەک نیقاشان. د دەما شەوتاندنا بازاران دە رێخستنا ب ناڤێ (عەهدی ملی) ب رێیا مالپەرەکا ب گومان بەرپرسیاریا شەوتاندنا ڤان بازاران گرتە ستوویێ خوە. لێ پشتی لێکۆلینا ل سەر ئایپی یێ ناڤنیشانا مالپەرێ دەرکەت ھۆلێ کو ئەو مالپەر ل باژارێ حەسەکێ یێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ یە کو نھا د بن کۆنترۆلا پەکەکێ دەیە. یێن کو بازارا یەکیتیا نەتەوەیی دکن و پارێزڤانێن ب ماسکە یێن پەکەکێ نە، ب لەز و بەز ھەول دان کو ھنجەتان چێبکن و پەکەکێ سپی بکن.
د جڤینا چاپەمەنیێ یا ھەفتەیا بۆری یا ژ ئالیێ وەزارەتا ناڤخوە یا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ و حکوومەتا فەدەرالا ئیراقێ ڤە ھات لدارخستن دە، وان 3 کەس ب تۆھمەتا شەوتاندنا 7 بازارێن ھەولێر، دوھۆک و کەرکووکێ گرتن. ژ 3 کەسان 2 کەس خەباتکارێن دەزگەھێن ئەولەھیێ یێن یەنەکێ و یەک ژی ئەندامێ رێخستنا تەرۆریستی یا پەکەکێ بوو. ڤان کەسان د بن پێشەنگیا پەکەکێ دە ئەڤ چالاکی پێک ئانیبوون و ژ قەندیلێ فەرمان گرتبوون.
ھەر چەند ژ دەستپێکێ ڤە دیار بوو کو ئەڤ کارێ پەکەکێ یە، لێ داخویانیێن حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ و حکوومەتا ئیراقێ دەرفەت نەھیشتن ت کەسی کو ڤان کریارێن تەرۆریستی رەوا بکن. بەریا جڤینا چاپەمەنیێ ل سەر ڤێ مژارێ ئاگاھیێن فەرمی ژ یەنەکێ رە ھاتبوون دایین. قوباد تالەبانی و چەتۆ سالح ژ حکوومەتا ئیراقێ رە گۆتبوون، ئەم رازی نە کو ناڤێن وان کەسێن کو بازار شەوتاندنە بێن ئەشکەرە کرن، ئەگەر ئەو ئەندامێن یەنەکێ بن ژی.
کابینەیا نەھەمینا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ژ دەما دەستبکاربوونا خوە ڤە گەلەک گاڤێن خوەش و وێرەک ئاڤێتنە. لێ بەلێ گەلەک کەس ل دژی وێ دەرکەتن و ھەول دان کو پێشی لێ بگرن. ب تایبەتی ژی ژ ئالیێ دژمنێن نەتەوا کورد و چەتەیێن وان.
چەتەیێن پەکەکێ د ڤان سالێن داوی دە ب ئاوایەکی سیستەماتیک ھەول ددن کو چاڤکانیا ئەکۆنۆمییا گەلێ کورد بکن ئارمانج. ژ تەقاندنا بۆریا پەترۆلا کوردستانێ بگرە ھەتا شەوتاندنا بازارێن ھەرێما کوردستانێ، پەکەکێ ب ئاوایەکی سیستەماتیک ھەول دایە ژێرخانا ئابۆری یا کوردستانێ تێک بدە. ژ کریارێن پەکەکێ ژ بلی تەرۆریزمێ تو تشتێ دن نایێ گۆتن. ژ بەر کو تەرۆریست ب ھەر ئاوایی ھەول ددن کو د پلانێن خوەیێن تەرۆریستی دە سەرکەفتنێ ب دەست بخن. پەکەکە د ڤێ چارچۆڤەیێ دە دخەبتە.
پەکەکێ د سالێن 1990 دە ل گوندێن باشوورێ کوردستانێ ب تایبەت بەھدینان گەلەک مال شەوتاندن. د سالا 1996 دە ل ھەرێما بارزان ئاگر بەردان مالەکێ و زارۆکەک 6 مەھی شەوتاند. تشتا کو پەکەکە دکە سیاسەتەک بەردەوامە. لێ ڤێ جارێ کریارێن وان یێن تەرۆریستی ژ گوند شەوتاندنێ دەرباسی شەوتاندنا باژار و بازاران بوویە.
شاشیا ھەری مەزنا رێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ ئەوە کو پەکەکە ب ئاوایەکی فەرمی و یاسایی نەخستە لیستەیا تەرۆرێ. دڤێت ئەڤ چەند سال بەرێ بھاتا کرن. دڤێت ئەم خەونا کلاسیکا کو ھندەک کەس دخوازن پەکەکێ ب یەکتیا نەتەوەیی وەک کورد نیشان ددن، بدن ئالیەکی. کریارێن پەکەکێ ژ یێن داعشێ نە جودا نە. پەکەکە بەردەوامیا داعشێ یە ل دژی ملەتێ کورد.
-رێخستنێن تەرۆریستێن چەپێن ترک ل چیایێن باشوورێ کوردستانێ چ دکن؟
رێخستنێن تەرۆریستێن چەپێن ترک ب سالانە ب ناڤێن جودا ل چیایێن باشوورێ کوردستانێ دژین. رێخستن ئەڤن: (MLKP, TKP-ML, DKP-BÖG, MKP, THKP-C, Navenda Devrimci, TIKKO).
بارەگەھێن ڤان رێخستنان ب تایبەتی ل چیایێ گارێ یێ باشوورێ کوردستانێ نە. وەکە باسکێ لەشکەری یێ ڤان رێخستنان ژ ئالیێ فەرماندارێن ھەپەگێ ڤە تێن پەروەردەکرن و چەک و پێدڤیێن لەشکەری ژ ھەپەگێ وەردگرن. دووران کالکان ژ ئالیێ سیاسی ڤە ژ پەروەردەکرنا خەباتکارێن ڤان رێخستنێن چەپ بەرپرسیارە. دوران چاڤدێریا خەباتێن وان یێن پەروەردە و سیاسی دکە. ھەر وھا د ڤان دەمێن داوی دە ھندەک بارەگەھێن خوە برنە شارباژێر، ئاسۆس، پێنجوێن و ماوەت یێن پارێزگەھا سلێمانیێ. ژ بەر ڤێ یەکێ ل ڤان ھەرێمان بێیستقراری دەرکەتیە ھۆلێ و ترکیە ھەر رۆژ ڤان ھەرێمان ب بالافرێن بێپیلۆت بۆمبەباران دکە. خەلکێ ڤان ھەرێمان ژ ڤێ رەوشێ نەرازی نە و زیانێن مەزن دخون. لێ ژ بەر کو نھا ھەماھەنگیا تەرۆریستێن پەکەکێ ب یەنەکێ رە باشە، یەنەکە ڤان تەڤگەران ژ نێز ڤە دشۆپینە و رێ ل بەر ھەبوونا تەرۆریستێن پەکەکێ و تەرۆریستێن چەپێن ترکیێ ل ڤان ھەرێمان ڤەدکە. ژ بەر ڤێ یەکێ ژی گەل تەرجیح دکە کو بێدەنگ بمینە.
ئەڤ رێخستن ل ڤان ھەرێمان د بن سیا تەرۆریستێن پەکەکێ دە تەڤدگەرن و ب رێیا لەشکەری و چاپەمەنیێ رێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ دکن ئارمانج.
ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی ھێزێن لەشکەری یێن ڤان رێخستنان ھەنە و ل گەل ھێزێن پەکەکێ/یەپەگێ زلمێ ل کوردێن رۆژئاڤا دکن.
رێخستنێن چەپێن ترک، زارۆکێن کەمالیزمێ، د سیاسەت و مانیفەستۆیێن خوە دە ل دژی نەتەوەپەرەستیا کورد و ھەر ھەولدانا ئاڤاکرنا کوردستانەکا سەربخوە نە. ھەبوونا وان ل ڤان ھەرێمان د چارچۆڤەیا پلانا خێزکرنا نەخشەیا سینۆرا میساقا ملی دەیە، کو ئەڤە خەونەکا دێرینا دەولەتا ترکە.
2 سال بەرێ ل ناڤچەیا شارباژێرا سلێمانیێ ئیبراھیم چیچەک کو یەک ژ بەرپرسێن پایەبلندێن رێخستنا تەرۆریستی یا مەلەکەپێ یە، د ئەنجاما ئێریشا بالافرێن بێپیلۆتێ ترکیێ دە ھات کوشتن.
دەولەتا ترک ھەر رۆژ سڤیل و گوندێن باشوورێ کوردستانێ دکە ئارمانج و ھەبوونا ڤان تەرۆریستان ژ خوە رە دکە ھنجەت. یێن کو ئیدیعایا یەکیتیا نەتەوەیی یا دەرەوین دکن دکارن بەرسڤا ڤان پرسان بدن:
-چەپێن ترک ل چیایێن باشوورێ کوردستانێ چ دکن؟
-کی رێ ل بەر ڤان تەرۆریستان ڤەدکە کو ل ور ب جھ ببن و دەولەتا ترک بکشینە باشوورێ کوردستانێ؟
